Techniki jazdy na nartach

Jazda na nartach jest dla każdego – niezależnie od wieku, klasy posiadanego sprzętu czy poziomu umiejętności. Dzięki różnorodnym technikom narciarskim można świetnie bawić się na stoku, nawet jeżeli daleko nam do Franza Klammera czy Mikaeli Shiffrin. Sprawdźmy zatem, które techniki można polecić osobom początkującym, a jakie są odpowiednie dla doświadczonych narciarzy.

Pług, czyli jazda na nartach dla początkujących

Technika zwana pługiem jest bardzo dobra dla osób uczących się jeździć na nartach, ponieważ zapewnia poczucie bezpieczeństwa. Stabilna pozycja i łatwe kontrolowanie jazdy pozwalają pozbyć się strachu, który często towarzyszy początkującym. Ponadto pozycja płużna nie pozwala na nadmierne rozpędzanie się, co ułatwia wyhamowanie przed ewentualną przeszkodą lub innym narciarzem. Sprawdźmy zatem jak wygląda jazda, hamowanie i skręcanie pługiem.

Jazda na wprost pługiem

Pozycja płużna polega na ustawieniu nart w kształt odwróconej litery V. Przody nart (inaczej: dzioby) znajdują się blisko siebie, natomiast tylne końce (tzw. piętki) są rozchylone. W takiej pozycji można zjechać ze stoku. Kontrolowanie prędkości polega na zmniejszaniu lub zwiększaniu odległości pomiędzy piętkami.

Hamowanie pługiem

W pozycji płużnej kąt pomiędzy nartami ma wpływ na prędkość jazdy. Dlatego hamowanie pługiem sprowadza się do rozszerzenia piętek, co zwiększy opór, jaki stawiają nart podczas jazdy w dół. Jak wytracić prędkość bez wywrotki? Należy ugiąć kolana i przechylić sylwetkę lekko w tył, a następnie zwiększyć odległość pomiędzy piętkami nart (dzioby powinny być zbliżone do siebie). Aby zwiększyć skuteczność hamowania, należy mocniej docisnąć wewnętrzne krawędzie nart do śniegu.

Skręcanie pługiem

Podczas jazdy pługiem na wprost można w każdej chwili zmienić kierunek jazdy. Aby to zrobić, wystarczy przenieść ciężar ciała na nartę przeciwną do kierunku skrętu. Oznacza to, że przy skręcie w lewo należy mocniej docisnąć prawą nartę i analogicznie – przy skręcaniu w prawo trzeba przenieść ciężar na lewą nogę. Po opanowaniu techniki skręcania można jechać slalomem, przenosząc ciężar ciała z jednej nogi na drugą.

Więcej prędkości, czyli jazda na nartach techniką równoległą (szus)

O ile pług zapewnia duże poczucie bezpieczeństwa, o tyle jazda równoległa (szus) daje więcej emocji, ponieważ umożliwia rozwijanie większych prędkości. Jest to nieco trudniejsza technika, szczególnie jeśli chodzi o skręcanie i hamowanie. Niemniej warto się jej nauczyć, ponieważ jest to dobry wstęp do bardziej zaawansowanych technik narciarskich.

Jazda równoległa „na strzałkę”

Jak podpowiada nam nazwa, w tej metodzie narty ustawione są równolegle, płasko do podłoża. Chodzi o to, aby dzioby i piętki znajdowały się w podobnej odległości od siebie. Sylwetka ustawiona jest na tzw. strzałkę, czyli przodem do kierunku jazdy. Podczas szusowania narty łatwo przyspieszają, jednak narciarz może łatwo wytracić prędkość przez przejście do pozycji płużnej, czyli przez rozszerzenie końców nart.

Skręcanie w jeździe równoległej

Skręty z nartami ustawionymi równolegle są trudniejsze niż skręcanie pługiem. Aby wykonać manewr, należy docisnąć nartę zewnętrzną i jednocześnie dynamicznie przesunąć obie narty w wybranym kierunku. Dla przykładu, przy skręcie w prawo należy przenieść ciężar ciała na lewą nogę i skręcić nartami w prawo.

Hamowanie w jeździe równoległej

Jadąc na nartach ustawionych równolegle, można zahamować pługiem lub bokiem. Drugą technikę warto stosować szczególnie na stromych trasach oraz gdy potrzebne jest szybkie i całkowite zatrzymanie się (hamowanie pługiem pozwala na stopniowe wytracanie prędkości). Hamowanie bokiem polega na dynamicznym przestawieniu nart w poprzek toru jazdy. Aby wykonać ten manewr, narciarz musi dokonać rotacji stóp, bioder i tułowia w kierunku hamowania oraz pochylić się do stoku.

Skręt równoległy NW (nisko – wysoko)

Opanowanie skrętu równoległego NW jest niezbędne dla osób, które chciałyby w przyszłości spróbować bardziej zaawansowanej techniki, np. śmigu. Jest to typowy skręt przy jeździe w skos stoku. Pozycja wyjściowa to lekko pochylona sylwetka na ugiętych nogach. Przy wchodzeniu w skręt należy wbić kij na wysokości przedniej części dolnej narty i wyprostować kolana. Skręt inicjowany jest przez rotację nóg. Podczas wykonywania tego manewru należy  mocniej obciążyć górną nartę (dolna może być uniesiona). Po zakończeniu skrętu należy obniżyć pozycję i przenieść ciężar ciała na dolną nartę.

Skręt równoległy długi

Skręt równoległy długi to technika stosowana zwłaszcza przy dużych prędkościach i na mocno nachylonych stokach o mocnym nachyleniu. Aby ją wykonać, należy postawić narty na krawędziach, równocześnie pochylając biodra i kolana do wewnątrz skrętu. Podczas skrętu nogi powinny być ugięte, a narty lekko rozchylone (na szerokość bioder). Taka pozycja pozwala zachować równowagę i kontrolę nad kierunkiem jazdy. Po zakończeniu skrętu należy podwyższyć pozycję, wykorzystując siłę odśrodkową. Skręt równoległy długi należy do trudniejszych manewrów, dlatego nie jest odpowiedni dla początkujących.

Jazda na krawędzi, czyli technika carvingowa

Caving to technika jazdy na krawędziach nart, która wygląda szczególnie pięknie na szerokich stokach o niezbyt dużym nachyleniu. Polega ona na wykonywaniu płynnych łuków z dość dużą prędkością, przy czym narty są ustawione (a przynajmniej powinny być) na metalowych krawędziach. Podczas jazdy po łuku nogi są ugięte, a sylwetka pochylona do wewnątrz skrętu. Jazda carvingowa wymaga balansowania całym ciałem oraz obciążania krawędzi obu nart (tak, aby mieć cały czas kontakt ze śniegiem, przy nieco mocniejszym dociskaniu narty zewnętrznej). Do techniki carvingowej używa się nart taliowanych, czyli zwężanych w środkowej części.

Śmig – technika trudna, ale efektowna

Śmig to nie najprostsza, ale przyciągająca uwagę metoda jazdy na nartach. Technika ta polega na wykonywaniu krótkich i szybkich skrętów na przemian w lewo i prawo. W odróżnieniu od carvingu nie ma tu zamaszystych łuków, dzięki czemu śmig sprawdza się na wąskich stokach. Podczas zjazdu tułów jest ustabilizowany, natomiast stopy i kolana pracują bardzo rytmicznie. Przy wchodzeniu w skręt należy ugiąć kolana i mocno zakrawędziować narty, natomiast po skręcie sylwetka wychodzi w górę, co pozwala odciążyć krawędzie. Skręty są bardzo krótkie, przez co cała sekwencja wymaga dużej dynamiki i panowania nad prędkością.

Jazda na nartach telemarkiem

Jazda telemarkiem wymaga specjalnych butów i wiązań z tzw. wolną piętą, ponieważ charakterystycznym elementem tej techniki jest przyklęk wykonywany z uniesioną piętą. Pozycja telemarkowa podczas skrętu wymaga ugięcia obu kolan, przy czym zewnętrzna stopa powinna być wysunięta do przodu (przednia noga jest jednocześnie nogą zewnętrzną podczas skrętu). Tylna noga jest przesunięta do tyłu i znajduje się pod ciałem narciarza. Co ważne, stopa przedniej nogi jest ustawiona płasko do podłoża, natomiast stopa tylnej nogi jest uniesiona. Ciężar ciała powinien być rozłożony równomiernie na obie narty lub z większym naciskiem na nartę zewnętrzną w zależności od warunków na stoku.

Jak biegać na nartach? Styl klasyczny i łyżwowy

W narciarstwie biegowym można wyróżnić dwie podstawowe techniki: klasyczną i łyżwową. W stylu klasycznym narty prowadzone są najczęściej równolegle, a spód nart podzielony jest na strefę ślizgową (w przedniej i tylnej części nart) oraz strefę odbicia (pod stopami). W technice łyżwowej narty przesuwają się pod kątem, a spód nart jest jednolity (brak podziału na strefę ślizgu/odbicia). Do biegówek stosuje się wiązania z tzw. wolną piętą, dzięki czemu ruch nóg jest zbliżony do naturalnego kroku. Podczas chodzenia narciarz pomaga sobie kijkami.

Styl klasyczny: krok naprzemianstronny

Jest to uniwersalny krok, w którym ręce i nogi pracują naprzemianstronnie. Oznacza to, że prawa noga wyprowadzana jest do przodu jednocześnie wraz z lewą ręką, a kij wbijany jest lewą ręką na wysokości połowy buta narty prawej. Następnie lewa noga wychodzi do przodu wraz z prawą ręką i narciarz odpycha się prawym kijem. Krok naprzemienny ma trzy fazy: odbicie, zamach i poślizg. W amatorskiej wersji tej techniki obie narty mają stały kontakt z podłożem, natomiast w wersji zawodniczej narciarz jedzie na jednej narcie, a tył drugiej w tym czasie odrywa się od śniegu.

Styl klasyczny: jednokrok i dwukrok

Na płaskim lub lekko pochyłym terenie można zastosować jednokrok. Jest to technika, w której po fazie odbicia narty należy odepchnąć się dwoma kijami jednocześnie. Wykonując odbicie, należy w tym samym czasie wyprowadzić ręce do przodu. Faza poślizgu jest dłuższa niż w kroku naprzemianstronnym. Podobną techniką jest dwukrok, jednak w tym przypadku podczas fazy zamachu rąk wykonuje się dwukrotne odbicie nart.

Styl klasyczny: bezkrok

Na łatwych odcinkach trasy i przy łagodnie nachylonym terenie można wykonać tzw. bezkrok. W tej technice narty ułożone są równolegle i mają stały kontakt z podłożem, a narciarz odpycha się dwoma kijami synchronicznie. Jest to najprostszy element narciarstwa biegowego, ponieważ nie ma tutaj typowego kroku ani odbicia z nart. Narciarz porusza się ruchem ślizgowym, pomagając sobie kijami. Należy jedynie pamiętać o wbijaniu kijów równocześnie, pod kątem, mniej więcej w połowie butów.

Styl klasyczny: jodełka

Krok rozkroczny, czyli tzw. jodełkę, należy stosować przy stromych podejściach. W odróżnieniu od poprzednich kroków, w tym przypadku narty ustawione są pod kątem (dzioby nart szeroko, piętki zbliżone do siebie). Podczas podchodzenia należy stawiać nogi pod kątem i tak, aby nie nastąpić jedną nartą na drugą. Nie ma tutaj elementu poślizgu – wystarczy stawiać kroki i pomagać sobie kijkami.

Styl łyżwowy: łyżwowanie

Łyżwowanie to podstawowa technika w stylu łyżwowym, stosowana na terenie płaskim lub opadającym. Narty ustawione są pod kątem, a kroki wykonywane są przy pochylonym tułowiu i bez pomagania sobie rękami.

Styl łyżwowy: jednokrok

W tej technice każdemu odbiciu narty towarzyszy odbicie dwoma kijami. Praca rąk i nóg powinna być zsynchronizowana, a oba kije należy odbijać równocześnie. Jednokrok można stosować na płaskim terenie lub przy łagodnych podejściach.

Styl łyżwowy: dwukrok

W tym kroku należy odpychać się kijami przy co drugim odbiciu nartą. Kije trzeba wbijać symetrycznie. Ta technika wykorzystywana jest na terenie płaskim i odcinkach z lekkim spadkiem.

Styl łyżwowy: dwukrok asynchroniczny

W tej wersji dwukroku również należy odpychać się kijami przy co drugim odbiciu nartą, przy czym kije wbijane są asynchronicznie. Odepchnięcie może towarzyszyć odbiciu z prawej narty lub z lewej. Z tej techniki można skorzystać np. przy podejściach.

Freestyle na nartach

Freestyle to dyscyplina polegająca na wykonywaniu trików, zwykle w snowparkach  z zastosowaniem skoczni, poręczy, boxów, rynien śnieżnych (half-pipe) i innych przeszkód. Narty do freestyle’u są krótsze i bardziej elastyczne niż narty zjazdowe. Często mają wzmocnione krawędzie i symetryczny kształt (twin-tip), który umożliwia jazdę tyłem.

Kilka przykładów trików, które można wykonać na nartach:

• Butter – wykonanie obrotu na dziobach/piętkach nart podczas jazdy (narty niemal w całości uniesione nad podłożem), ten trik wykonuje się również z podparciem jedną lub dwoma rękami (tripod-butter) oraz podczas skoków ze skoczni.
• Slide – ślizganie się nartami po railu lub innej przeszkodzie, przy czym narty mogą stykać się z przeszkodą w różnych częściach (pośrodku, przy dziobach, przy piętkach).
• Grab – skok ze złapaniem narty w trakcie lotu; graby występują w różnych wersjach w zależności od tego, za jaką część i którą ręką chwycimy nartę.
• Spiny 180, 360 etc. – obrót w lewo lub prawo w trakcie jazdy lub skoku; kąt obrotu może wynosić 180 stopni (półobrót), 360 stopni (cały obrót), 540 stopni (półtora obrotu) lub 720 stopni (dwa obroty).
• Polish donut – obrót wokół biodra przy leżeniu na śniegu (kolana ugięte, nogi obracają się wraz z nartami); ten trik można wykonać również przy przeszkodach (np. half-pipe);
• Nose bonk/tail bonk – uderzenie dziobem/piętką narty o tyczkę podczas skoku; w trakcie wykonuje się rotację stopami (w kierunku tyczki) i kontrrotację tułowiem.

Jak jeździć na nartach po muldach? Technika ciasnych skrętów

Teren z wieloma muldami i garbami to wymagający przeciwnik, zwłaszcza dla początkujących narciarzy. Warto zatem opanować ciasne skręty, dzięki którym można sprawnie przejechać po zagłębieniach i wypukłościach. Nogi powinny być ustawione dość blisko siebie, aby obie narty trafiały na podobny kształt podłoża. W utrzymaniu równowagi pomaga ustawienie środka ciężkości nad środkiem narty. Przy wjeżdżaniu na wypukłość należy podciągnąć nogi, natomiast wjeżdżając w zagłębienie, należy je wyprostować. Na stoku z muldami bardzo ważne jest panowanie nad prędkością – nie należy jechać zbyt szybko, ale zatrzymanie się na muldzie grozi wywrotką.

Technika jazdy na nartach w głębokim śniegu

Jazda w głębokim śniegu może być atrakcją lub walką o przetrwanie, zwłaszcza dla osób przyzwyczajonych do wyratrakowanych tras. W takich okolicznościach warto mieć na nogach odpowiednie narty. Na jazdę poza ubitymi trasami najlepsze są szersze narty typu freeride. Ponadto można jechać z węższym ustawieniem nóg niż zwykle, ponieważ wówczas narty łatwiej unoszą się na śniegu. Nie należy brać zbyt dużych zakrętów. Ważne jest również zachowanie stałego rytmu podczas jazdy i odpowiednia synchronizacja ruchów. W celu odciążenia nart należy wychodzić w górę, natomiast obniżenie pozycji zapewni lepszy skręt.