Pierwszy wyciąg narciarski (tzw. wyciąg saniowy) powstał w 1924 r. w Szwajcarii, w Crans. Wynalazek ten miał jednak małą przepustowość i zastosowanie ograniczone do równo opadających stoków. Dlatego też poszukiwano bardziej praktycznych urządzeń do transportu narciarzy. W taki sposób powstały wyciągi orczykowe i talerzykowe. Wyciąg orczykowy to patent szwajcarsko-niemiecki z 1934 roku (inż. Constam i firma Bleichert), a wyciąg talerzykowy to wynalazek inżyniera Jeana Pomagalskiego z 1935 roku. Firma założona przez tego wynalazcę polskiego pochodzenia istnieje do dziś i dalej nosi nazwę POMAGALSKI. Wkrótce potem powstały wyciągi krzesełkowe, a później gondolowe.
W branży kolejowo-linowej mówi się, iż są to koleje linowe krzesełkowe bądź gondolowe, wyprzęgane lub nie.
W Europie pierwszą kolej krzesełkową postawili w 1939 r. Czesi i to zaledwie kilka kilometrów za naszą południową granicą w Beskidzie Śląskim.
W Polsce przełomową inwestycją ukończoną w 1936 roku kolei na Kasprowy Wierch. Najpierw na Myślenickie Turnie dotarł pierwszy wagonik z pasażerami, a na Kasprowym Wierchu pasażerowie pojawili w niedzielę 15 marca 1936 roku. Budowa kolei trwała 227 dni, co stanowiło ówczesny rekord świata. Obydwa odcinki kolei miały łącznie 4290 m długości, a mieszczące po 33 pasażerów wagony mogły przewozić w każdym kierunku do 180 os/godz. Kolej na Kasprowy Wierch okazała się najbardziej rentowną w Europie.
Do wybuchu II wojny światowej wybudowano jeszcze dwie koleje linowo-terenowe:
Zapomniane już wyciągi saniowe byłby dziś nie lada atrakcją. Transport turystów odbywał się na saniach po śniegu, z wykorzystaniem liny i napędu elektrycznego. Z Kotła Gąsienicowego wybudowano 16-osobowy wyciąg saniowy na Kasprowy Wierch. Miał 300 m długości i pokonywał 125 m różnicy wzniesień, przy dochodzącym do 70 stopni nachyleniu stoku. Charakteryzował się małą przepustowością, funkcjonowaniem wyłącznie w sezonie zimowym oraz możliwością zastosowania tylko na równo opadającym stoku.
BIBLIOGRAFIA:
Marek Baran: Koleje linowe i wyciągi narciarskie w Polsce. Historia i dzień dzisiejszy. Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy Michał Koliński, 2010, s. 119. ISBN 978-83-7729-036-1.
